Nederlandse Coeliakie Vereniging © 2014
Glutenvrij - Glutenvrij dieet
lettergrootte: a a a

Ledenvoordeel

 

  • Welkomstpakket
  • 4x per jaar Glutenvrij Magazine
  • Toegang tot de hele site
  • Exclusieve kortingen met ledenpas
  • en nog veel meer ...

 

Word nu lid

 
Interesse in glutenvrije producten, horecagelegenheden of vakantie adressen? Klik hier!
 

DiŽtisten Netwerk

Op zoek naar een diŽtist? Klik hier voor het actuele overzicht van diŽtisten die lid zijn van het Goed Glutenvrij netwerk.

 

Exclusieve kortingen met de NCV ledenpas

Actueel aanbod

Wat is een glutenvrij dieet?

Wie coeliakie heeft, moet een glutenvrij dieet volgen. Niet voor even, maar levenslang. Dat komt heel precies. Eet je toch gluten, al is het maar een heel klein beetje, dan beschadigt de dunne darm onmiddellijk.

Gluten is een eiwit dat van nature voorkomt in tarwe, rogge, gerst, spelt en khorasan tarwe (ook wel bekend als kamut®). Gluten zit ook in producten die van deze granen zijn gemaakt. Denk aan brood, crackers, pizza, pasta, paneermeel, koek, cake en taart. Het zit ook verstopt in producten waar je het niet direct in verwacht. Bijvoorbeeld in de ingrediŽnten van soepen (bindmiddel, vermicelli of vlees), in sauzen, sommige snoepjes, ijssoorten en bier. Haver is vaak gecontamineerd (besmet) en daardoor ook niet zonder meer veilig te gebruiken in een glutenvrij dieet, lees hier meer over haver.

Voedsel met gluten zorgt bij mensen met coeliakie voor een beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan de darm zijn werk niet goed doen. Door het eten van glutenvrije voeding herstellen de darmen en kunnen ze weer voldoende voedingsstoffen opnemen.

In het glutenvrije dieet ontbreken echter de graanproducten die veel voedingsvezels, ijzer, vitamine B1 en foliumzuur bevatten. Ook jodium en calcium zijn een punt van aandacht. Let er altijd goed op dat u alle noodzakelijke voedingstoffen binnenkrijgt.

Glutenvrije producten
Mensen met coeliakie kunnen uitsluitend glutenvrije producten eten. Sommige producten zijn van nature glutenvrij. Aan andere zijn bij de productie geen glutenhoudende ingrediŽnten toegevoegd. En weer andere moeten speciaal worden gekocht of bereid.

Van nature glutenvrij
Een groot aantal producten is van nature glutenvrij. Veel voorkomende producten zijn: rijst (ook zilvervliesrijst), aardappelen (ook aardappelzetmeel), groenten en fruit, noten en zaden, peulvruchten, vis, vlees en gevogelte (alleen ongemarineerd en ongepaneerd), eieren, melk (ook Nederlandse kazen en de meeste yoghurtsoorten), boter en olie.

Gewassen die goed bruikbaar zijn in een glutenvrij dieet zijn amaranth, boekweit, cassave, gierst, haver, maÔs (ook maÔzena en polenta), quinoa, sorghum, teff, tapioca/maniok. Ook (gemodificeerd) zetmeel van deze gewassen is glutenvrij. Een risico bij deze producten is dat ze op het land, bij transport, opslag of in de molen, in aanraking komen met gluten. Vooral in haver en boekweit zitten vaak ook sporen van gluten. Gebruik daarom bij voorkeur producten met op het etiket de claim 'glutenvrij' en/of het glutenvrij symbool (doorgestreepte aar).

Geen ingrediŽnten met gluten
Veel Ďsamengesteldeí producten bevatten gluten. Vele ook niet. U kunt dit zien op het etiket van het product. Een fabrikant is verplicht om alle ingrediŽnten, dus ook glutenbevattende ingrediŽnten, te vermelden op de verpakking.

Fabrikanten kunnen op het etiket ook vermelden of een product in aanraking is geweest met gluten of sporen van gluten kan bevatten. Deze vermelding is niet verplicht. In feite kan dus elk product sporen van gluten bevatten zonder dat u dat weet. Meer over het lezen van etiketten leest u hier.

Het Voedingscentrum geeft een glutenvrije merkartikelenlijst uit (geprint en digitaal). Deze lijst kunt u bestellen op www.voedingscentrum.nl. Op www.livaad.nl vindt u informatie over producten op basis van het etiket. Realiseer u wel dat fabrikanten regelmatig hun producten wijzigen. Kijk daarom ook altijd zelf naar het etiket. U kunt natuurlijk ook uw eigen diŽtist of de diŽtist van de Nederlandse Coeliakie Vereniging raadplegen.

Speciaal gekocht
In de natuurvoedingswinkel en in de meeste supermarkten kunt u speciale (dieet)producten kopen. Bijvoorbeeld glutenvrij brood, pasta, koekjes en meelmixen. Klik hier voor meer informatie.

Speciaal bereid
Natuurlijk kunt u ook zelf aan de slag. Op de website, onder ĎActueelí, vindt u handige tips. U bent natuurlijk ook welkom op onze baklessen in de regioís. Hier leert u bakken en koken met ingrediŽnten waar u wellicht niet eerder mee heeft gewerkt. En u krijgt oplossingen voor de lastige eigenschappen die deze producten soms hebben. Bovendien kunt u bij de baklessen ook uw ervaringen delen met anderen. Wilt u meer informatie over baklessen, kijk dan in de activiteitenkalender.

Effect van een glutenvrij dieet
De meeste mensen bij wie coeliakie is vastgesteld, voelen zich al beter na enkele dagen glutenvrij dieet. Klachten zoals misselijkheid, diarree, moeheid en een opgeblazen gevoel verdwijnen binnen enkele weken. Soms kan het even duren voordat klachten verminderen of helemaal verdwijnen. Het duurt een aantal maanden tot jaren voordat de wand van de dunne darm volledig is hersteld.

Dieetfout
Gemiddeld duurt het een jaar voordat iemand de basisprincipes van het glutenvrije dieet onder de knie heeft. Dieetfouten liggen altijd op de loer, zeker in de beginperiode. Ga altijd na wat de oorzaak is, zodat u fouten in de toekomst voorkomt.

Eet iemand per ongeluk gluten, dan kan een reactie optreden. Deze reactie varieert van persoon tot persoon. Sommigen kunnen dagenlang last hebben van bijvoorbeeld buikpijn. Anderen hebben helemaal geen last. Ook als geen reactie optreedt, is het raadzaam het dieet zo snel mogelijk weer nauwgezet te volgen. Het afweersysteem wordt dan niet verder geÔrriteerd en eventuele beschadigingen van de darmwand worden voorkomen. Wanneer klachten blijven bestaan raadpleeg dan uw huisarts of specialist/kinderarts.

Aanvullingen op het glutenvrije dieet

Het is moeilijk om hier een algemeen advies over te geven. Als de darmen hersteld zijn en (weer) voldoende voedingsstoffen kunnen opnemen en de voeding voldoende voedingsstoffen bevat, zijn er geen extra voedingsstoffen nodig. In het glutenvrije dieet ontbreken echter de graanproducten die veel voedingsvezels, ijzer, vitamine B1 en foliumzuur bevatten. Het is daarom aan te raden onderstaande glutenvrije producten te gebruiken aangezien deze rijk zijn aan voedingsvezels, ijzer, vitamine B1 en foliumzuur:

  • maÔskorrels, -vlokken en -zemelen
  • boekweitkorrels en -vlokken
  • quinoa en amaranth: let op! Quinoa kunt u beter alleen gebruiken als het glutenvrij logo erop staat omdat het vaak besmet is met gluten tijdens het productie- of verpakkingsproces.
  • zilvervliesrijst
  • peulvruchten
  • lijn-, sesam- en maanzaad, chiazaad
  • zonnebloempitten
  • groente, fruit en rauwkost
  • gedroogde en gekweekte zuidvruchten
  • noten
  • aardappels
  • fibrex (bietenvezels)
  • fruitvezels

Verder adviseren wij bij het bakken van glutenvrij brood gejodeerd zout (jozo zout) of bakkerszout (met extra veel jodium) te gebruiken. Ook regelmatig zeevis of ander producten uit de zee eten wordt aanbevolen, omdat alles uit de zee veel jodium bevat.

Mensen met Dermatitis Herpetiformis wordt aangeraden weinig jodium te gebruiken, voor hen geldt het bovenstaande niet.

Mensen die naast een glutenvrij dieet ook een lactosebeperkt of lactosevrij dieet hebben, moeten erop letten dat zij voldoende calcium binnenkrijgen. Dit kan bijvoorbeeld door sojamelk te kiezen waaraan calcium is toegevoegd en door het eten van verschillende soorten groente (bijvoorbeeld) boerenkool, broccoli, sperziebonen) en noten. Wanneer blijkt dat uw voeding te weinig calcium bevat vraag uw diŽtist om advies. Calciumsuppletie kan in dan nodig zijn. Mensen met botontkalking (osteoporose) hebben extra calcium nodig en daarnaast ook vitamine D.

Laatst bijgewerkt op 24 juli 2013