De ingrediëntendeclaratie op etiketten van verpakte producten geeft belangrijke informatie. Alle ingrediënten die zijn gebruikt bij de productie worden vermeld. Kent u een product al, let dan vooral goed op als op de verpakking van een product de aanduiding 'vernieuwd' staat. Dit kan erop wijzen dat de samenstelling van het product is veranderd.
Etiket zegt niet alles
Het komt geregeld voor dat glutenvrije producten tijdens opslag, productie, verpakking en distributie in aanraking komen met product die gluten bevatten. Bijvoorbeeld wanneer verschillende producten over dezelfde productielijnen gaan. Dat zie je niet terug in de ingrediëntendeclaratie. Gebruik daarom bij voorkeur producten met op het etiket de claim 'glutenvrij' en/of het glutenvrij symbool (doorgestreepte aar).
Niet glutenvrij
- Tarwe, rogge, gerst
- Haver (tenzij afkomstig uit een glutenvrije haverketen)
- Spelt, kamut, triticale
- Tarwemeel, griesmeel
- Tarwebloem, tarwemout
- Zemelen, grutten
- Couscous, bulgur, seitan
- Roggemeel, roggebloem
- Havermout, havervlokken, havermeel (tenzij afkomstig uit een glutenvrije haverketen)
- Gort, gerstemoutbloem, parelgort
- Muesli, cruesli
- Deegwaren, vermicelli, macaroni, spaghetti, mie
- Paneermeel
Kan gluten bevatten, hoeft niet
- Bindmiddel
- Plantaardige vezels (kunnen afkomstig zijn van tarwe)
- Plantaardig eiwit (dit kan afkomstig zijn van tarwe)
- Mout, moutstroop, moutextract (mout ontstaat door gerst- of tarwekorrels te laten kiemen en drogen. Een deel van de gluten uit de korrels wordt tijdens dit proces afgebroken. Door onvolledige afbraak kunnen mout, moutaroma of moutextract altijd nog gluten bevatten)
- Bier wordt afgeraden bij een glutenvrij dieet. Bij de bereiding van bier wordt meestal gebruik gemaakt van mout. Mout ontstaat door gerste of tarwe korrels te laten kiemen en drogen. Een deel van het eiwit (gluten) wordt hierdoor afgebroken maar niet alles. Bier kan daarom nog sporen van gluten bevatten. Er zijn diverse biersoorten beschikbaar met de claim glutenvrij en/of een glutenvrij logo, deze zijn wel geschikt voor een glutenvrij dieet
Wel glutenvrij
Zetmeel en gemodificeerd zetmeel
Sinds 2000 moeten fabrikanten op het etiket vermelden of het gebruikte zetmeel afkomstig is van een glutenbevattend graan, zoals tarwe. Heeft de fabrikant maïs- of rijstzetmeel gebruikt, dan is de aanduiding zetmeel of gemodificeerd zetmeel voldoende. Dit zetmeel bevat van nature geen gluten.
Glutenvrije (dieet)producten bevatten soms tarwezetmeel. Dit tarwezetmeel is bewerkt. De gluten zijn er zoveel mogelijk uitgehaald. Als een product dit type tarwezetmeel bevat en het glutengehalte onder de norm (Codex Alimentarius, Europese Verordening EG 41/2009) ligt, dan mag het product glutenvrij worden genoemd. Omdat het product niet 100% glutenvrij is, is dit misschien verwarrend. Uit onderzoek blijkt echter dat veel mensen met coeliakie dit zonder problemen kunnen eten. Het kan voorkomen dat het gehalte aan gluten voor iemand toch te veel is, ook al is het wettelijk toegestaan. In dat geval bieden alleen producten die van nature glutenvrij zijn uitkomst.
Sommige bindmiddelen
Veel gebruikte glutenvrije bindmiddelen: maïzena, aardappelzetmeel, guarpitmeel (E412), tapioca (cassave), arrowroot (pijlwortel), agar-agar, johannesbroodpitmeel/carobe (E410), gelatine, sago, pectine, xanthaangom (E415).
Maltodextrine, dextrose en glucosestroop
Het zetmeel dat gebruikt wordt voor de verdere bewerking tot maltodextrine, dextrose en glucosestroop kan van tarwe of gerst afkomstig zijn. Als een fabrikant maltodextrine, dextrose of glucosestroop op basis van tarwe of gerst gebruikt, hoeft hij dit niet op het etiket te vermelden omdat de hoeveelheid gluten in het product ver onder de wettelijke norm van 20 mg gluten per kg product ligt. Het gluten gehalte in deze producten is heel erg klein, zodat dit bij verreweg de meeste mensen met een glutenvrij dieet geen klachten geeft.
De NCV constateert echter dat er een groep mensen is die wel degelijk klachten heeft na het eten van producten die maltodextrine, dextrose of glucosestroop van tarwe of gerst bevatten. Vaak zijn het mensen die –al dan niet voorgeschreven door arts of diëtist- een zg 0% gluten bevattend dieet toepassen. Indien u het idee hebt dat u ook klachten heeft naar aanleiding van bovengenoemde voedingsproducten dan kunt u contact opnemen met de diëtiste van de NCV die u eventueel door kan verwijzen naar een gespecialiseerde diëtist.
Alcoholhoudende dranken
- Dranken zoals champagne, cider, port, sherry, wijn en dergelijke zijn glutenvrij.
- Gedestilleerde dranken, zoals brandewijn, jenever, gin en whisky zijn glutenvrij. zelfs als een glutenbevattend graan is gebruikt. Bij de productie blijven de gluten in de reststof achter.
- Alcoholhoudende dranken met toevoegingen, zoals likeuren, zijn meestal glutenvrij. Let wel goed op de ingrediëntendeclaratie.
- Niet heldere (ondoorzichtige) dranken kunnen gluten bevatten. Eventueel toegevoegde bevat mogelijk karamel van glucosestroop dat is gemaakt uit tarwezetmeel. Karamelfabrikanten (o.a. Sethness-Roquette) verzekeren dat het glutengehalte van karamel beneden de toegestane norm ligt.
Wat betekent glutenvrij?
Glutenvrij betekent letterlijk ‘geen gluten’. Voor veel glutenvrije dieetproducten is dit in de praktijk niet haalbaar. De norm voor ‘glutenvrij’ is vastgesteld in de Europese Verordening (EG) nr. 41/2009 en is kleiner dan 20 mg gluten per kg product. Hierin is de Codex Alimentarius voor glutenvrije dieetproducten overgenomen.
Laatst bijgewerkt op 17 januari 2011.