Alles voor een glutenvrij leven.
Menu
Gerelateerde aandoeningen

Coeliakie en lactose-intolerantie

Coeliakie is een auto-immuunziekte en komt nogal eens voor in relatie met andere auto-immuunziekten, zoals diabetes type 1 en schildklierafwijkingen. Alhoewel geen auto-immuunziekte, komt ook lactose-intolerantie geregeld voor bij mensen met coeliakie.

Lactose-intolerantie.jpg

Lactose en lactase

Lactose is de suiker die in melk voorkomt, ook wel melksuiker genoemd. Lactose wordt in de dunne darm gesplitst door het enzym lactase. Dit enzym wordt gemaakt op de toppen van deze darmvlokken. Als de darmtoppen zijn beschadigd door coeliakie, wordt dit enzym tijdelijk niet zo goed aangemaakt. Het kan daarom voorkomen dat je een tijdelijke lactose-intolerantie hebt. De lactose komt dan ongesplitst in de dikke darm terecht, waar de bacteriën de lactose gaan vergisten.

Dit geeft klachten als opgezwollen buik, diarree, of buikkrampen. Bij sommige mensen wordt dan ook geadviseerd om tijdelijk een lactosebeperkt dieet te volgen. Zodra de dunne darm weer hersteld is, dan wordt het enzym lactase weer goed aangemaakt en is de intolerantie voorbij.

Moet ik als coeliakiepatiënt ook een lactosevrij dieet volgen?

Er wordt wel eens gesuggereerd dat een lactosebeperkt dieet helpt om de darmwand sneller te laten herstellen. Hier is geen bewijs voor. Een lactosebeperkt dieet is dan ook niet nodig als je coeliakie hebt. Een lactosebeperking is alleen aan te raden als je merkt dat je na het drinken van een beker melk, last hebt van een opgezwollen buik of diarree. Overleg met je behandelend mdl-arts of diëtist of jij ook een lactosebeperkt dieet moet volgen.

Dieet

Een geheel lactosevrij dieet is vrijwel nooit nodig. Meestal is het voldoende om lactosebeperkt te eten. Bij lactose-intolerantie moet je namelijk grote hoeveelheden lactose vermijden en is het vaak al voldoende om melk, yoghurt en kwark te vervangen door lactosevrije varianten. Het is dus niet zo dat je alle etiketten hoeft te lezen om lactose op ingrediënten niveau te vermijden. Het vervangen van melk door lactosevrije melk of een plantaardige variant is het belangrijkste.

Waar zit lactose in?

In melk en melkproducten zit lactose. Maar de hoeveelheid verschilt erg per product. Zo zit in zure producten (karnemelk, yoghurt, kwark) veel minder lactose dan in gewone melk. En in harde kaas en roomboter zit nauwelijks lactose. Het verschilt per persoon hoeveel lactose je nog kunt verdragen.

In de volgende producten zit lactose:

  • Volle, halfvolle en magere melk
  • Geiten- en schapenmelk
  • Zachte geiten- en schapenkaas, zoals feta
  • Karnemelk, yoghurt, kwark, kefir
  • Yoghurtdranken, fruitzuiveldranken, weidranken (Taksi, Rivella)
  • Roomkaas, smeltkaas, smeerkaas, buitenlandse zachte kaas, verse kaas zoals hüttenkäse en cottage cheese
  • Vla, pap, pudding, mousse
  • Kookroom, slagroom, zure room, crème fraîche
  • Koffiemelk, koffieroom

Ook zitten er in diverse producten lactose als toevoeging als smaak- of geurstof of om de consistentie te verbeteren of het volume te vergroten. Het vrijwel nooit nodig om deze producten te vermijden.
Aanduidingen op de verpakking waaruit blijkt dat lactose is toegevoegd:

  • Magere melkbestanddelen, droge melkbestanddelen
  • Melkpoeder, magere melkpoeder, volle melkpoeder
  • Wei, weipoeder, melkzout
  • Lactose, melksuiker

Wat kan ik nog wel eten?

Er zijn gelukkig ontzettend veel lactosevrije producten in de supermarkt. Zo zijn van nature lactose arm:

  • Harde kaas: jong, belegen, oud, Parmezaanse, etc.
  • Roomboter: de hoeveelheid lactose is verwaarloosbaar klein
  • IJs: sorbetijs

En zijn de volgende lactosevrije koemelkproducten verkrijgbaar:

  • Lactosevrij melk
  • Lactosevrije yoghurt en kwark
  • Lactosevrije roomkaas
  • Lactosevrije kookroom, slagroom, crème fraîche

Je kan ook kiezen voor plantaardige alternatieven, zoals:

  • Drinks: sojadrink, rijstdrink, kokosdrink, amandeldrink, hazelnootdrink.
    Let op: Haverdrink is niet glutenvrij. Granenmelk en notenmelk zijn voedingskundig gezien geen volwaardige vervanger van melk.
  • Yoghurt / dessert: kokosyoghurt, soja yoghurt, soja vla.
  • Kookroom o.b.v. soja of haver.
  • Plantaardige vloeibare bak en braadboter (Alpro) of gewoon olie.

Moet ik mijn hele leven lactose blijven vermijden?

Gelukkig is het lactosearme dieet bij coeliakie een tijdelijk dieet. En ook niet zo strikt als het glutenvrije dieet. Laat je begeleiden door een gespecialiseerde diëtist en zorg dat je het dieet nooit langer volgt dan nodig is. Melkproducten zijn immers een belangrijke leverancier van vitamine B2, B12, D en calcium. Een gespecialiseerde diëtist kan er ook voor zorgen dat je volwaardig blijft eten en geen tekorten oploopt door het glutenvrije dieet en/of lactosearme dieet.

Lactasepillen

Het tekort aan productie van lactase in de dunne darm kan je opvangen door het gebruik van lactase enzymen. Het gebruik van deze enzymen is handig als je uit eten gaat, of bij vrienden of familie gaat eten, zin hebt in een soft ijsje of een cappuccino op het terras. Je neemt dan vlak voordat je de eerste hap neemt een lactasepil. Het idee is dat de pil gelijktijdig met het lactose houdende voedsel in de maag terecht komt. Het enzym splitst de lactose, waardoor je geen klachten zult ervaren.

De lactase in vloeibare vorm is geschikt om niet-zure producten lactosevrij te maken. Zo kun je producten waarvan geen lactosevrije variant beschikbaar is makkelijk lactosevrij maken. Voeg een aantal druppels toe aan (biologische) melk, chocolademelk, koffiemelk, vla, slagroom, mascarpone of roomkaas. Handig als je een lactosevrije cheesecake wilt maken! Let op: de druppels zijn niet werkzaam in zure melkproducten zoals yoghurt(drink), karnemelk, kwark en zure room.

Er zijn diverse merken online te koop of je kiest voor een eigen huismerk van de drogist. De tabletten zijn verkrijgbaar in verschillende sterktes. Het is een kwestie van uitproberen welke sterkte voor jou voldoende helpt. Ook bestaan er tabletten waarvan je er maar 1 per dag hoeft te nemen en die de hele dag werken.

Uitgelicht

Vormen van coeliakie

Glutenallergie, -intolerantie, -sensitiviteit of coeliakie?

Lees meer over 'Glutenallergie, -intolerantie, -sensitiviteit of coeliakie?'
Symptomen en klachten

Symptomen en klachten bij coeliakie

Lees meer over 'Symptomen en klachten bij coeliakie'
Erfelijkheid

Is coeliakie erfelijk?

Lees meer over 'Is coeliakie erfelijk?'
Diagnose

Waarom is een diagnose zo belangrijk?

Lees meer over 'Waarom is een diagnose zo belangrijk?'

Uitgelicht

Gezond glutenvrij

Wat kan ik wel en wat kan ik niet eten?

Lees meer over 'Wat kan ik wel en wat kan ik niet eten?'
Veilig glutenvrij

Producten met het Crossed Grain keurmerk

Lees meer over 'Producten met het Crossed Grain keurmerk'
Productgroepen

Granen en alternatieven

Lees meer over 'Granen en alternatieven'
Gluten in non-food

Gluten in knutselmaterialen

Lees meer over 'Gluten in knutselmaterialen'

Uitgelicht

Recept van de maand

Zeewolf met curry

Lees meer over 'Zeewolf met curry'
Veelgestelde vraag

Welke broodbakmachine kan ik het beste kopen?

Lees meer over 'Welke broodbakmachine kan ik het beste kopen?'
Bakworkshop

Wil je ook glutenvrij leren bakken?

Lees meer over 'Wil je ook glutenvrij leren bakken?'
Keukeninrichting

Hoe houd je je keuken glutenvrij?

Lees meer over 'Hoe houd je je keuken glutenvrij?'

Uitgelicht

Op kamp

Goed voorbereid op kamp

Lees meer over 'Goed voorbereid op kamp'
Op de middelbare school

Glutenvrij eten als je naar de middelbare school gaat

Lees meer over 'Glutenvrij eten als je naar de middelbare school gaat'
18-28 jaar

Ontmoet andere jongeren met coeliakie

Lees meer over 'Ontmoet andere jongeren met coeliakie'
Veelgestelde vraag

Kan ik uit hetzelfde glas drinken van iemand die gluten heeft gegeten?

Lees meer over 'Kan ik uit hetzelfde glas drinken van iemand die gluten heeft gegeten?'