Volg ons

Iedereen heeft het over gluten, maar wat is het eigenijk?

Gluten is een eiwit, dat bij mensen met coeliakie of dermatitis herpetiformis (ook wel ziekte van Durhing), beide auto-immuunziekten, schade aan de darmen kan toebrengen.

Wat is gluten?

Gluten is een eiwit dat van nature voorkomt in tarwe (waaronder spelt en khorasan tarwe) , rogge en gerst (gort).

Wat is glutenallergie?

Dat term glutenallergie wordt veel gebruikt, maar glutenallergie bestaat niet. Je kunt wel allergisch zijn voor tarwe. Dit heet een tarwe-allergie, maar dit komt maar zelden voor.

Hoe noem je het dan als je niet tegen gluten kunt?

Coeliakie of glutensensitiviteit bestaat wel. In het eerste geval spreekt men ook wel over glutenintolerantie. Hoe weet je of je coeliakie hebt? Voor coeliakie geldt dat je dit kan vaststellen of uitsluiten door middel van bloedonderzoek, en aanvullend met een test op genetische aanleg en door het nemen van een dunne darmbiopt. Een dunne darmbiopt is voor kinderen in sommige gevallen niet meer nodig, maar in de meeste gevallen wel.

Kun je over coeliakie heen groeien?

Coeliakie is een auto-immuunziekte, dit betekent dat je hier niet meer van afkomt. Je kunt er ook niet overheen groeien. De enige behandeling is een glutenvrij dieet.

Hoe weet je of je glutensensitiviteit hebt?

Gevoelig voor gluten en geen coeliakie of tarwe-allergie? Misschien is het glutensensitiviteit, ook genoemd: Non Celiac Gluten Sensitivity (NCGS).  

Artsen en onderzoekers zijn het erover eens dat er ook mensen zijn bij wie geen coeliakie of tarwe-allergie kan worden aangetoond door een erkend medisch specialist, maar die wel goed reageren op een glutenvrij dieet. In dit geval zou er sprake kunnen zijn van glutensensitiviteit.

Verschijnselen
Mensen met glutensensitiviteit hebben verschijnselen die zowel doen denken aan coeliakie, als aan het prikkelbare darmsyndroom, nl. buikpijn, een opgeblazen gevoel, diarree of juist constipatie, klachten die bij NCGS vaak bovendien gepaard gaan met klachten als hoofdpijn, migraine, ‘mist in het hoofd’, chronische vermoeidheid, gewrichts- en spierpijn, een tintelend of ‘dood’ gevoel in armen, handen, benen en voeten.
NCGS kun je alleen nog maar aantonen door – begeleid door een diëtist - eerst 6 weken een strikt glutenvrij dieet te volgen en dan opnieuw gluten te eten. De arts vergelijkt dan de klachten in beide perioden. Er zijn onderzoeken wereldwijd gaande om achter de precieze oorzaak te komen en een diagnosemiddel te vinden. Het kan ook zijn dat het namelijk niet aan het eiwit gluten in granen ligt, maar bijvoorbeeld aan een ander eiwit of een ander stofje in tarwe. Een aantal artsen en onderzoekers gespecialiseerd in NCGS hebben gepoogd criteria te ontwikkelen om NCGS beter te kunnen diagnosticeren: de Salerno criteria. De criteria zijn nog volledig niet toepasbaar in de praktijk.

Biopten
Ook kan het zijn dat de diagnose coeliakie niet op de juiste manier is uitgesloten. Misschien zijn de biopten van mensen bij wie geen coeliakie werd aangetoond bijvoorbeeld verkeerd geïnterpreteerd en is het toch coeliakie.
Eigenlijk weten we dus nog niet precies wat glutensensitiviteit  is. Dit zal in de toekomst met meer onderzoek duidelijk gaan worden. Bij twijfels adviseren wij sowieso om uw huisarts te raadplegen en eerst de diagnose coeliakie en tarwe allergie te laten uitsluiten door een erkend medisch specialist.

Waarom kun je maar niet beter zelf gaan dokteren?

Wie zijn wij om te zeggen dat je dat wel of niet zelf zou moeten doen? Maar wij vinden dat het wel belangrijk is om die eerste stap te doen: uitzoeken of je al dan niet coeliakie hebt. Want áls je coeliakie hebt, moet je ook echt 100% glutenvrij eten, omdat anders je darmen beschadigen. Dus niet af en toe een biertje, een koekje of een bitterbal.

Bij mensen die zo nu en dan een glutenvrij dieet volgen, terwijl er sprake is van coeliakie zonder het te weten, zie je dat de schade aan de darmen doorgaat en dat de antistoffen hoog blijven. Dat gebeurt ook vaak zonder dat er klachten zijn!

Mensen die zichzelf of via alternatieve genezers met glutensensitiviteit (of glutenallergie, wat in feite niet bestaat) hebben gediagnosticeerd, blijken in het de praktijk moeilijker te vinden om een glutenvrij dieet vol te houden, dan mensen die via hun arts te horen hebben gekregen dat ze coeliakie hebben, of die na het uitsluiten van heel veel andere zaken de diagnose glutensensitiviteit te horen hebben gekregen.

Daarnaast is een glutenvrij dieet een levenslang, streng dieet. Als je dit gaat volgen, moet je wel zeker weten dat het nodig is. Bovendien kan coeliakie complicaties met zich meebrengen. Als je coeliakie hebt, is de kans dat je een andere auto-immuunziekte ontwikkelt aanwezig. Daarom is het nodig dat je onder controle staat bij een arts, die dit vroegtijdig kan signaleren en behandelen.

Ik ben al glutenvrij aan het eten. Kan ik nu nog naar een arts voor een diagnose?

Als je eenmaal glutenvrij eet, kun je niet meer via een bloedtest antistoffen tegen coeliakie aantonen. Daarom is het verstandig om pas ná een diagnose door een arts met het glutenvrij dieet te beginnen.

Als je al glutenvrij aan het eten bent, moet je weer een zogenaamde gluten-provocatie doen: gedurende minstens zes weken moet je weer veel gluten eten. Als er aan het einde van die periode antistoffen worden gemeten (en natuurlijk ook als je je enorm beroerd gaat voelen!) kan dit aanleiding zijn voor een vervolgonderzoek naar coeliakie. Als er geen antistoffen worden gevonden, maar je voelt je wel erg ziek na weer een periode van gluten eten, kan dit aanleiding zijn om te kijken of er sprake zou kunnen zijn van glutensensitiviteit.

Een glutenvrij dieet is sowieso gezond

Daar is geen wetenschappelijk bewijs voor. Aangezien granen en vooral tarwe een belangrijk onderdeel zijn van ons dagelijks voedsel, is het zomaar weglaten van gluten en dus van granen niet per definitie gezond.

Alleen maar gluten en dus granen uit je dieet weglaten, leidt tot een eenzijdig eetpatroon. Hierdoor kan er gebrek aan vitamines (B en E) maar ook aan ijzer optreden, omdat er te weinig wordt nagedacht over vervangers voor het op zich vezelrijke tarwe.

De speciale glutenvrije producten die in de handel zijn, zijn niet allemaal even gezond. Een groot aantal van deze producten bevat méér suiker, zout en vet dan ‘normale’ producten en mínder noodzakelijke vezels, vitaminen en mineralen. Zie ook verder op deze site bij het Goed Glutenvrij dieet. 

Als iedereen glutenvrij gaat eten is dat goed voor mensen met coeliakie

Op het eerste gezicht ligt het voor de hand om het zo te zien. Maar eigenlijk is het tegendeel waar; door de hype voelen mensen met coeliakie zich minder geaccepteerd. Hun ziekte wordt minder serieus genomen.

In de horeca zie je het ook: koks zeggen dat ze glutenvrij kunnen koken, maar hebben vaak nét niet genoeg kennis om ook 100% glutenvrij een maaltijd te bereiden. Voor iemand die af en toe glutenvrij eet geen probleem, maar voor mensen met coeliakie des te meer. De NCV is daarom gestart met "Lekker Glutenvrij", een certificering voor horeca-ondernemers zodat u er zeker van kunt zijn dat u hier lekker en veilig glutenvrij kunt eten.  

Is glutenvrij een hype en waait dit wel weer over?

Voor mensen en kinderen met coeliakie is glutenvrij eten geen hype, maar een levenslange behandeling. Er zijn nog veel mensen niet gediagnosticeerd, terwijl ze wel maag/darm- of andere klachten hebben.

Op deze site zijn plaatjes te vinden van aangetaste darmen onder invloed van gluten bij mensen met coeliakie. Bij coeliakie weten we dus wat er gebeurt in een lichaam, bij glutensensitiviteit eigenlijk (nog) niet. Wel weten we dat mensen met glutensensitiviteit zich ook beter voelen als ze glutenvrij gaan eten. Maar of iedereen nu glutenvrij zou moeten gaan eten omdat we bijvoorbeeld in de oertijd ook geen brood bakten, is moeilijk te zeggen.

Het belangrijkste is om gezond en gebalanceerd te eten, en granen zijn belangrijk voor de vezels, mineralen en vitaminen. Dus als je de granen aan de kant schuift, dan moet je wel naar vervangers op zoek. Het zal nog wel enige tijd duren voordat de medische wetenschap heeft uitgezocht hoe het nu precies zit met gluten. Maar dat gold ook voor mensen die eigenlijk coeliakie hadden voordat men het als ziekte erkende en de relatie met gluten had ontdekt. Medische wetenschap is altijd in ontwikkeling.

Over voeding wordt heel veel gesproken en geloofd. Goede voeding heeft immers veel te maken met goede gezondheid. Soms nemen boodschappen over 'wel of niet gezond' vormen aan die je zou kunnen vergelijken met een religie: er zijn mensen die er in geloven en die er niet in geloven. Maar ook: regelmatig is er iets nieuws dat net zo snel als het opkomt weer verdwijnt en waarvan je tien jaar later denkt: wat was dat toen ook al weer?

Of de glutenvrije hype een hype is voor gezonde mensen en dus weer overwaait, zullen we pas over een paar jaar kunnen beantwoorden.

Ik zag producten met havergluten. Wat is dat?

Havergluten bestaan niet. Haver is in principe glutenvrij. Echter supermarktketen Albert Heijn zet soms het volgende zinnetje op de verpakking: ‘Bevat havergluten. Gemaakt in een bedrijf waar ook pinda’s en noten worden verwerkt’. Dit om duidelijk te maken dat het om besmette (niet veilige) haver gaat. Havergluten staat dus niet tussen de ingrediënten in de ingrediëntendeclaratie. Het is dus géén ingrediënt. Op deze wijze staat het op de verpakking: Ingrediënten: 67% volkoren HAVERvlok, 14% honing, 6,5% zonnebloemolie, 4% zonnebloempit, 3% pompoenpit, 3% gevriesdroogde vijg, cacaomassa, suiker, emulgator (lecithine), natuurlijk vanillearoma, karamelstrookp, antioxidant (E306). Allergie-informatie: Bevat HAVER-gluten.

Laatst bijgewerkt op 15 juni 2017

Word je ook lid?

De voordelen op een rij:

  • Welkomspakket
  • 4x per jaar Glutenvrij Magazine
  • Toegang tot de hele site
  • Exclusieve kortingen met ledenpas 
  • en nog veel meer...
Deel deze pagina

Nederlandse Coeliakie Vereniging

Bezoekadres
Gooimeer 4 - 15
1411 DC Naarden  

Postadres
Postbus 5135
1410 AC Naarden

KVK nummer: 40476944

Volg ons

Voordeel voor leden

  • Welkomstpakket
  • 4x per jaar het Glutenvrij Magazine
  • Toegang tot de hele site
  • Exclusieve kortingen met onze ledenpas
  • en nog veel meer ...

MEER INFORMATIE

Meldpunt foutieve informatie allergenen

Ervaar je onvoldoende of foutieve informatie over allergenen in een product in de horeca of detailhandel dan kun je dat melden bij ons.