Volg ons

‘Coeliakie’-onderzoekster wint Spinoza-premie!

12 juni 2015

De belangrijkste Nederlandse onderzoeksprijs, de Spinoza-premie, gaat naar Cisca Wijmenga voor haar onderzoek naar de genetische achtergrond van coeliakie. Met 2,5 miljoen euro mag de hoogleraar medische genetica aan de RUG en het UMCG verdere studies gaan uitvoeren.

‘Echt waanzinnig’, reageert Wijmenga op de bekendmaking vandaag. ‘De prijs is ook echt een erkenning voor mensen met coeliakie, van wie er zo’n 3000 meewerkten aan onze onderzoeken de afgelopen jaren. Ons allerbelangrijkste onderzoeksresultaat is dat we een deel van de complexe genetica van coeliakie hebben ontrafeld. Daarmee hebben we een basis gelegd om te begrijpen hoe coeliakie ontstaat’, zegt Wijmenga naar aanleiding van de Spinoza-premie die ze won.

Volgens de hoogleraar medische genetica is nu de helft van de locaties in ons DNA bekend die bijdragen aan het ontstaan van de ziekte. ’Twintig jaar geleden wisten we dat nog niet.’

‘We hebben ook gezien dat de genetica van coeliakie heel erg lijkt op de genetica van andere auto-immuunziekten zoals type I diabetes, de ziekte van Crohn, reuma en multiple sclerose. Dat kan betekenen dat medicijnen voor andere auto-immuunziekten misschien ook geschikt zijn voor coeliakie.’
Met de opgedane kennis kunnen flinke stappen gezet worden, denkt Wijmenga. Maar er zijn voorlopig nog geen harde resultaten te verwachten. ‘Dat het zo lang duurt, is echt vervelend voor de patiënt. Dit is echter niet iets wat je even doet, onderzoek is een kwestie van een hele lange adem’, aldus de hoogleraar medische genetica aan de RUG en het UMCG.

Al twintig jaar bijt Wijmenga zich uit nieuwsgierigheid vast naar oorzaken van coeliakie. ‘De ontdekking van een genetische overlap met meer bekende en ‘erkende’ auto-immuunziekten levert gelukkig meer geld voor onderzoek op’, concludeert ze tevreden. Funding is namelijk een groot probleem. ‘Ik merkte toch dat er een beetje denigrerend over coeliakie werd gedaan als ik subsidie voor onderzoek aanvroeg. Deze prijs is ook een erkenning voor de ziekte.’

De enorme onderdiagnose vindt de hoogleraar een groot probleem. Zeven op de acht mensen wordt nu niet gediagnosticeerd. ‘Mijn droom is dat er een eenvoudige test komt voor de diagnose van coeliakie, een soort simpele dipstick. Het zou fijn zijn als zo’n stick gewoon bij de huisarts lag.’
‘Veel patiënten lopen door met onbegrepen klachten, soms wel tien jaar lang. Bewustwording van de ziekte is nu heel belangrijk, want veel artsen herkennen de symptomen vaak niet.’
Voorlopig gaat Wijmenga ‘heel goed’ nadenken over het gewonnen onderzoeksgeld van 2,5 miljoen euro. ‘Ik denk op dit moment aan onderzoek dat inzoomt op wat er misgaat in de cel. Daarnaast denk ik er ook aan om een grote groep mensen in kaart te brengen die wel genetisch gezien risico op coeliakie heeft, maar geen last heeft van de symptomen. Dat zou goede aanwijzingen kunnen geven over mogelijke preventie.’

Wereldwijd is het Nederlands coeliakieonderzoek in ieder geval van heel hoog nivo, vertelt de hoogleraar. ‘Wat onderzoek van de genetica bij coeliakie betreft, staan we zelfs eenzaam aan de top. Maar het is niet erg om op die plaats eenzaam te zijn!’, lacht ze.
Zeer enthousiast is ook MDL-arts Chris Mulder van het VU Medisch Centrum, lid van de Medische Adviesraad van de NVC. ‘Ik ben zeer verheugd voor Cisca, en het feit dat 15 jaar gezamenlijk onderzoekswerk (tussen klinici en basalisten) heeft geresulteerd in deze fantastische prijs. Hiermee kan Cisca verder gaan om de oorzaken van inflammatoire darmziekten verder op de kaart te zetten.’

Reactie NCV
De Nederlandse Coeliakie Vereniging feliciteert, mede namens al haar leden, Cisca Wijmenga met deze prestigieuze prijs. NCV-voorzitter Twan Korthorst: ‘Het is erkenning voor haar en haar team voor jarenlang diepgaand onderzoek waar zoveel patiënten een bijdrage aan hebben geleverd. Het zet tegelijkertijd de schijnwerpers op de aandoening coeliakie.
We hopen dat Cisca haar werk kan voortzetten, en dat de aandacht voor coeliakie er toe zal leiden dat er meer middelen beschikbaar komen voor medisch klinisch onderzoek, en voor de erkenning van patiënten die dagelijks met deze aandoening moeten leven.’

Deel deze pagina

Nederlandse Coeliakie Vereniging

Bezoekadres
Gooimeer 4 - 15
1411 DC Naarden  

Postadres
Postbus 5135
1410 AC Naarden

KVK nummer: 40476944

Volg ons

Voordeel voor leden

  • Welkomstpakket
  • 4x per jaar het Glutenvrij Magazine
  • Toegang tot de hele site
  • Exclusieve kortingen met onze ledenpas
  • en nog veel meer ...

MEER INFORMATIE

Meldpunt foutieve informatie allergenen

Ervaar je onvoldoende of foutieve informatie over allergenen in een product in de horeca of detailhandel dan kun je dat melden bij ons.