Alles voor een glutenvrij leven.
Menu
Veilig glutenvrij

Wetgeving en richtlijnen

Voor mensen met coeliakie of een andere glutengerelateerde medische aandoening is het van groot belang dat zij producten met de claim ‘glutenvrij’ en/of met een glutenvrij logo kunnen eten zonder (angst voor) gezondheidsrisico.

Wet-en-regelgeving.jpg

Definitie glutenvrij

De definitie ‘glutenvrij’ is vastgelegd in wetten en regels die wereldwijd geldenBovendien is vastgelegd welke voorzorgsmaatregelen fabrikanten moeten nemen om te garanderen dat deze producten daadwerkelijk glutenvrij zijn. Hieronder volgt een overzicht van de wereldwijde, Europese en Nederlandse wetgeving op het gebied van glutenvrije levensmiddelen.

Codex Alimentarius Commissie

De Codex Alimentarius Commissie (Codex) is een internationale organisatie onder de vlag van de WHO (World Health Organization) en FAO (Food and Agriculture Organization). Het doel van deze in 1963 opgerichte commissie is bescherming van de consument op het gebied van voedselveiligheid en bevordering van eerlijke handel in levensmiddelen. Momenteel zijn 189 afzonderlijke landen, plus de EU als organisatie, lid van de Codex. Tezamen vertegenwoordigen zij meer dan 99% van de wereldbevolking. De Codex ontwikkelt wereldwijd geldende normen, richtlijnen en standaarden voor voedingsmiddelen. Deze Codex-voorschriften vormen de basis voor de nationale levensmiddelenwetgeving van de landen die zijn aangesloten bij de Codex, waaronder de EU-levensmiddelenwetgeving.

In de Codex Standaard voor dieetproducten voor personen met coeliakie of een andere gluten-gerelateerde medische aandoening wordt gedefinieerd dat gluten ‘een eiwitfractie is van tarwe, rogge, gerst, haver, of kruisingen of derivaten daarvan, waarvoor sommige personen intolerant zijn, en die oplosbaar is in water met 0,5M HCl’.

In deze standaard is verder vastgelegd dat de term ‘glutenvrij’ alleen gebruikt mag worden voor producten die minder dan 20 mg gluten per kg product bevatten. En dat op producten met 20-100 mg gluten per kg product de claim ‘met zeer laag glutengehalte’ gevoerd mag worden.

Volgens deze standaard moeten glutenvrije producten die belangrijke glutenbevattende basisproducten vervangen, dezelfde hoeveelheid vitaminen en mineralen bevatten als de vergelijkbare glutenbevattende basisproducten.

Bovendien moeten glutenvrije producten met zorg worden bereid volgens Good Manufacturing Practice om kruisbesmetting met gluten te vermijden.

AOECS – koepel van Europese coeliakieverenigingen

De AOECS (Association of European Coeliac Societies) is de overkoepelende organisatie van 37 nationale coeliakieverenigingen in Europa. Ook de Nederlandse Coeliakie Vereniging is lid van de AOECS. De AOECS heeft een “glutenvrij” standaard ontwikkeld die als richtlijn dient voor Europese producenten van glutenvrije producten. Producenten die aan de eisen van de AOECS-standaard voldoen, kunnen een licentie aanvragen waarmee zij naast de claim ‘glutenvrij’ ook het Crossed Grain glutenvrij keurmerk op hun product(en) mogen zetten. De productieprocessen en de producten van deze leveranciers worden regelmatig door een onafhankelijke gecertificeerde keuringsinstantie onderzocht.

Producten die van nature glutenvrij zijn, zoals melk, fruit en groenten, komen niet in aanmerking voor de claim ‘glutenvrij’ en het Crossed Grain keurmerk.

Europese wetgeving

Ook in de Europese wet- en regelgeving staan voorschriften voor het produceren en verkopen van glutenvrije producten. We zetten de EU-verordeningen (wetten) die specifiek van toepassing zijn op glutenvrije producten voor je op een rij.

EU Hygiëneverordening 852/2004

De Europese Hygiëneverordening verplicht Europese producenten van levensmiddelen om alle gevaren in kaart te brengen die de veiligheid van hun producten bedreigen, om vervolgens deze gevaren weg te nemen, zodat het product veilig geconsumeerd kan worden. Producenten zijn bovendien verplicht om in hun bedrijf een passende ‘voedselveiligheidscultuur’ op te zetten en na te leven.
Sinds 2021 zijn producenten verplicht om kruisbesmetting met allergenen te voorkomen in alle stadia van productie; dus vanaf oogst, transport en opslag van primaire producten (landbouw (plant en dier), visserij en jacht) tot en met verpakking, transport en opslag van eindproducten.

EU Etiketteringsverordening 1169/2011

In de Etiketteringsverordening staan alle voorschriften voor het correct etiketteren van levensmiddelen. In deze verordening is onder andere vastgelegd dat allergene ingrediënten in de ingrediëntenlijst moeten worden weergegeven in een duidelijk afwijkend lettertype, bijvoorbeeld in HOOFDLETTERS of vet gedrukt. Deze regel geldt voor zowel verpakte als onverpakte producten. Dus ook de vishandelaar, slager, groenteboer, marktkoopman en horecaondernemer moet je precies kunnen vertellen of zijn producten allergenen bevatten en zo ja, welke.

EU Uitvoeringsverordening 828/2014 betreffende glutenvrije en glutenarme producten

Deze verordening bevat voorschriften voor de voorlichting aan consumenten over de afwezigheid, of de verminderde aanwezigheid van gluten in levensmiddelen.
Omdat de gevoeligheid voor gluten bij mensen met coeliakie verschilt, onderscheidt de regelgeving hierin twee categorieën:

  • Glutenvrije voedingsmiddelen: minder dan 20 mg gluten/kg product.
  • Producten met een zeer laag glutengehalte: 20-100 mg gluten/kg product.

Volgens deze verordening mag op het etiket van levensmiddelen de aanduiding ‘glutenvrij’ of ‘met zeer laag glutengehalte’ vergezeld worden door een verdere vermelding:
naast ‘glutenvrij’ (minder dan 20 mg gluten/kg product) mag staan: ‘geschikt voor coeliakiepatiënten
naast ‘met zeer laag glutengehalte’ (20-100 mg gluten/kg product) mag staan: ‘geschikt voor personen met een glutenintolerantie

Ook mogen de volgende aanduidingen worden gebruikt:
‘speciaal bereid voor personen met een glutenintolerantie’
 als deze levensmiddelen zijn geproduceerd, bewerkt of bereid om het glutengehalte van een of meer glutenbevattende ingrediënten te verlagen;
speciaal bereid voor coeliakiepatiënten’ als deze levensmiddelen speciaal zijn geproduceerd, bewerkt of bereid om de glutenbevattende ingrediënten te vervangen door andere van nature glutenvrije ingrediënten.

Kan sporen van gluten bevatten

De term ‘Kan sporen van gluten bevatten’ zegt helaas niet veel, omdat wettelijk niet is vastgelegd wanneer deze vermelding wel of niet op een etiket moet staan. Een product met deze vermelding kan net zo goed glutenvrij zijn. En andersom, een product zonder deze term kan sporen van gluten bevatten. Alleen de 14 allergenen, waaronder de glutenbevattende granen, die als ingrediënt gebruikt worden, moeten verplicht op het etiket staan. Sinds 2021 zijn producenten wel wettelijk verplicht om kruisbesmetting met allergenen te voorkomen in alle stadia van productie, en om in hun bedrijf een ‘voedselveiligheidscultuur’ op te zetten en na te leven (zie hierboven EU verordening 852/2004).  De NCV adviseert voorlopig om waar mogelijk producten te kiezen met het internationale Crossed Grain keurmerk op de verpakking; daarvan zijn immers de productieprocessen in kaart gebracht en gecontroleerd.

De Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA) controleert regelmatig of producten aan de eisen van Europese verordeningen voldoen.

Lees meer

https://ec.europa.eu/food/safety/biosafety/food_hygiene_en

https://ec.europa.eu/food/safety/labelling_nutrition/labelling_legislation_en

https://ec.europa.eu/food/safety/labelling_nutrition/special_groups_food/gluten_en

Uitgelicht

Vormen van coeliakie

Glutenallergie, -intolerantie, -sensitiviteit of coeliakie?

Lees meer over 'Glutenallergie, -intolerantie, -sensitiviteit of coeliakie?'
Symptomen en klachten

Symptomen en klachten bij coeliakie

Lees meer over 'Symptomen en klachten bij coeliakie'
Erfelijkheid

Is coeliakie erfelijk?

Lees meer over 'Is coeliakie erfelijk?'
Diagnose

Waarom is een diagnose zo belangrijk?

Lees meer over 'Waarom is een diagnose zo belangrijk?'

Uitgelicht

Gezond glutenvrij

Wat kan ik wel en wat kan ik niet eten?

Lees meer over 'Wat kan ik wel en wat kan ik niet eten?'
Veilig glutenvrij

Producten met het Crossed Grain keurmerk

Lees meer over 'Producten met het Crossed Grain keurmerk'
Productgroepen

Granen en alternatieven

Lees meer over 'Granen en alternatieven'
Gluten in non-food

Gluten in knutselmaterialen

Lees meer over 'Gluten in knutselmaterialen'

Uitgelicht

Recept van de maand

Vegetarische pastasalade

Lees meer over 'Vegetarische pastasalade'
Veelgestelde vraag

Welke broodbakmachine kan ik het beste kopen?

Lees meer over 'Welke broodbakmachine kan ik het beste kopen?'
Bakworkshop

Wil je ook glutenvrij leren bakken?

Lees meer over 'Wil je ook glutenvrij leren bakken?'
Keukeninrichting

Hoe houd je je keuken glutenvrij?

Lees meer over 'Hoe houd je je keuken glutenvrij?'

Uitgelicht

Op kamp

Goed voorbereid op kamp

Lees meer over 'Goed voorbereid op kamp'
Op de middelbare school

Glutenvrij eten als je naar de middelbare school gaat

Lees meer over 'Glutenvrij eten als je naar de middelbare school gaat'
Glutenvrij als student

Leven met kleine beurs

Lees meer over 'Leven met kleine beurs'
Veelgestelde vraag

Kan ik uit hetzelfde glas drinken van iemand die gluten heeft gegeten?

Lees meer over 'Kan ik uit hetzelfde glas drinken van iemand die gluten heeft gegeten?'