Volg ons

Geen eten, wel gluten

Dat gluten in brood en koekjes zit, spreekt voor zich. Maar in bijvoorbeeld medicijnen, cosmetica, lijm en krijt? Daar sta je niet één, twee, drie bij stil. De gluten in deze producten zijn schadelijk als ze via de mond in de darm terechtkomen. Gluten worden niet opgenomen door de huid.

Gluten in potloden? Waar dan?

Potloden klein 2Al vele jaren is het advies alert te zijn op de aanwezigheid van gluten in potloden. Dit leidt bij veel crècheleidsters, docenten en ouders van kinderen met coeliakie of NCGS  tot het vervangen van de tot dan toe aanwezige potloden door een variant waar duidelijk “glutenvrij” op staat. Wat is dan het bestanddeel van potloden dat zou kunnen wijzen op de aanwezigheid van gluten?”. Waar is dit advies op gebaseerd? Wij zochten het uit.

Een (kleur)potlood bestaat uit een houten omhulsel met een (kleur)stift erin. Het omhulsel is het grootste gedeelte en bevat geen gluten. Het potloodje zelf (de stift die in dit houten omhulsel zit) is gemaakt van een mengsel van was of hars, pigment, vulstof (kalk of talk) en een beetje bindmiddel. Je zou denken dat dit bindmiddel dan het eventuele glutenbevattende ingrediënt is. Maar dit bindmiddel is meestal cellulose of Arabische gom. Glutenvrij dus.

We hebben meerdere fabrikanten (BIC, Bruynzeel, STAEDTLER, Royal Talens) van potloden benaderd met de vraag “welk ingrediënt in een potlood duidt op de aanwezigheid van gluten?”. Maar geen enkele fabrikant kon deze vraag beantwoorden. Sterker nog, álle benaderde fabrikanten geven aan “wij weten het niet, want al onze producten zijn glutenvrij!”. De NCV heeft geen enkele fabrikant kunnen vinden die werkt met een glutenbevattend ingrediënt om zijn potloden te fabriceren.

Al met al lukt het ons dus niet om een potlood te vinden mét gluten. Bovendien: als het stiftje van een potlood wel gluten bevat, dan zou je het houten omhulsel van het potlood helemaal kapot moeten kauwen om bij het stiftje te komen.  Op basis van dit onderzoek is er vooralsnog geen andere conclusie mogelijk dan dat de meest verkochte potloden in Nederland geen gluten bevatten.

Medicijnen

In sommige medicijnen zit gluten in de vorm van tarwezetmeel, hoewel gebruik van deze hulpstof wordt ontmoedigd. 

Geef het door aan je apotheek !

Geef het altijd door aan je apotheek dat je geen gluten mag. Het is voor apothekers namelijk mogelijk om patiënten met een glutenintolerantie in het apotheekinformatiesysteem (AIS) te labelen met de contra-indicatie ‘coeliakie’. Bij deze patiënten verschijnt automatisch een melding als de apotheekmedewerker een recept invoert voor een geneesmiddel dat gluten bevat. Dus wanneer de arts per ongeluk een medicijn met gluten voorschrijft, krijgt de apotheekmedewerker een melding dat het geneesmiddel gluten bevat.  

Er zijn twee verschillende soorten meldingen: een voor medicijnen met tarwezetmeel, en een voor medicijnen met zetmeel van onbekende oorsprong. Voor die laatste geldt dat we alleen weten dat er zetmeel inzit, maar niet of het tarwezetmeel is.  

Wel is het zo dat de apotheek bij het vastleggen van de aanwezigheid van zetmeel afhankelijk is van de informatie van de fabrikant van het medicijn. En dat het ook zo kan zijn dat de fabrikant bijv. doorgeeft dat er geen zetmeel meer in hun product zit, maar dat er nog ‘oude’ medicijnen in omloop zijn waar nog wel zetmeel in zit.

Wij adviseren patiënten daarom altijd de bijsluiter te controleren voor de exacte samenstelling van het betreffende geneesmiddel !

Zelf checken

Als u zelf wilt nagaan of uw medicijn gluten bevat, kunt u naar de Geneesmiddelen Informatiebank voor Mensen van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.

Bij 'uitgebreid' zoeken kunt u de productnaam van uw medicijn invullen en dan de samenstelling en hulpstoffen van het medicijn lezen en controleren op gluten. Ook kunt u bij 'uitgebreid zoeken', bij de regel 'hulpstof' bijvoorbeeld 'tarwezetmeel' invullen. U krijgt dan een lijst met medicijnen die tarwezetmeel bevatten. Als u het vakje: 'bevat geen' aanvinkt, dan krijgt u een overzicht van tarwezetmeelvrije producten. Op deze wijze achterhaalt u ook lactosevrije producten. 

Knutselmaterialen

Lijm, vingerverf en krijt kunnen ook gluten bevatten. Gluten kan dan via de handen in de mond terechtkomen. Het is dus belangrijk glutenvrije materialen aan te schaffen. Download de lijst met glutenvrije knutselmaterialen in het ledendeel. Daarvoor moet je wel eerst even inloggen.

Advies: Als je twijfelt of bepaalde knutselmaterialen geschikt zijn voor kinderen met coeliakie, neem dan contact op met de fabrikant of met onze diëtist via dietist@glutenvrij.nl.

Gluten in wegwerpservies

Gelukkig worden er meer en meer inspanningen verricht om de hoeveelheid plastic die we met zijn allen gebruiken terug te dringen. Zo zien we steeds vaker wegwerpservies dat gemaakt is van 100% biologisch afbreekbaar materiaal. Meestal is dat gemaakt van bamboe, of van zogenaamd PLA: een laagje van melkzuur gemaakt uit maiszetmeel of suikerbiet. Een goede trend zou je zeggen.

Maar voor mensen met een glutenintolerantie of -sensitiviteit is het nu toch oppassen: er zijn wegwerp drinkbekers, bordjes, bestek en kommetjes op de markt die gemaakt zijn van tarwezemelen. Er is geen onderzoek gedaan naar het risico van deze producten voor een coeliakiepatiënt, maar de kans dat er gluten van het servies in je mond terecht komen lijkt ons aanzienlijk.

Gluten in zeep

In sommige handzeep zit gluten, onder andere bij de Efteling en soms ook in bioscopen. Het gaat om de stof triticum vulgare of om gerst. Indien je niet zeker weet of de zeep bij zo’n buitenshuize gelegenheid glutenvrij is, kan je beter je handen alleen met water wassen. Glutenproteinen zijn dan wel niet oplosbaar in water, maar je kunt ze natuurlijk wel van je handen afspoelen. Daar is zeep niet perse voor nodig. Daarna zou je eventueel een desinfecterende handgel kunnen gebruiken, maar dat is puur om de bacteriën te doden (niet de gluten). Wel zo lekker na toiletbezoek.

Cosmetica

Nonfood cosmetica2Bij de productie van make-up, lippenbalsem, gezichtscrèmes, shampoos en dergelijke worden wel eens minimale hoeveelheden glutenbevattende granen gebruikt. De kans echter dat dat leidt tot beschadigingen in de darm is minimaal. Het komt voor dat er desondanks een overgevoeligheidsreactie optreedt, meestal op de huid. Dit heeft geen relatie met coeliakie. Raadpleeg uw huisarts of een dermatoloog.

Op de website van de Nederlandse Cosmetica Vereniging (www.ncv-cosmetica.nl) kunt u een lijst downloaden met ingrediënten van cosmetica. 

Tandpasta, postzegels en enveloppen

Normale tandpasta is altijd glutenvrij. Speciale anti-rokers en kleefpasta's voor kunstgebitten kunnen echter wel gluten bevatten. Plakmiddel op postzegels en enveloppen is glutenvrij.

Laatst bijgewerkt op 12 februari 2018

Leestip!

De Nederlandse Coeliakie Vereniging zet zich in voor mensen die geen gluten verdragen. Dus voor iedereen met coeliakie, dermatitis herpetiformis en glutensensitiviteit (NCGS). Dat doen we al sinds 1974. Ruim 18.000 volwassenen en kinderen zijn aangesloten. Dat aantal groeit jaarlijks. Want steeds meer mensen krijgen de diagnose 'glutenintolerant'. En wie lid wordt, profiteert van de ledenvoordelen!

Word je ook lid?

De voordelen op een rij:

  • Welkomspakket
  • 4x per jaar Glutenvrij Magazine
  • Toegang tot de hele site
  • Exclusieve kortingen met ledenpas 
  • en nog veel meer...
Deel deze pagina

Nederlandse Coeliakie Vereniging

Bezoekadres
Gooimeer 4 - 15
1411 DC Naarden  

Postadres
Postbus 5135
1410 AC Naarden

KVK nummer: 40476944

Volg ons

Voordeel voor leden

  • Welkomstpakket
  • 4x per jaar het Glutenvrij Magazine
  • Toegang tot de hele site
  • Exclusieve kortingen met onze ledenpas
  • en nog veel meer ...

MEER INFORMATIE

Meldpunt foutieve informatie allergenen

Ervaar je onvoldoende of foutieve informatie over allergenen in een product in de horeca of detailhandel dan kun je dat melden bij ons.