Alles voor een glutenvrij leven.
Menu
Vormen van coeliakie

Wat is coeliakie?

Coeliakie (spreek uit: seu-lia-kie) is een auto-immuunziekte die uitgelokt wordt door de inname van gluten. Bij een auto-immuunziekte maakt je lichaam antistoffen tegen je eigen weefsels. Een gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant darmplooien met daarop darmvlokken. Door de plooien en de vlokken is er een groot oppervlak voor voedselopname. En dus ook voor opname van belangrijke stoffen in voeding. Bij iemand met coeliakie ontstaan door het eten van gluten ontstekingsreacties in het darmslijmvlies van de dunne darm. Hierdoor beschadigen de darmvlokken. Bij langdurige schade aan het darmslijmvlies worden belangrijke voedingsstoffen niet goed meer opgenomen.

Coeliakie.jpg

Hoe vaak komt coeliakie voor?

In Nederland heeft ongeveer 1 op de 100 mensen coeliakie.

De meeste mensen weten echter niet dat ze coeliakie hebben, de ziekte hoort tot de meest onder gediagnosticeerde ziekten. Geschat wordt dat ongeveer 170.000 Nederlanders de ziekte hebben, slechts rond de 20% van de mensen weet dat.

Coeliakie kan zich op veel verschillende manieren uiten, waardoor er door artsen lang niet altijd aan deze ziekte gedacht wordt. Soms worden ziekteverschijnselen verward met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of een tarwe-allergie. Of zelfs met stress of ouderdom.

Oorzaken van coeliakie

De precieze oorzaak van coeliakie is nog onbekend. Waarschijnlijk wordt coeliakie veroorzaakt door een combinatie van genetische (erfelijke) en omgevingsfactoren. 

Ongeveer 40% van de Nederlandse bevolking heeft de erfelijke aanleg om coeliakie te krijgen. Dit betekent niet dat deze mensen de ziekte daadwerkelijk krijgen. Op de pagina 'Coeliakie en erfelijkheid' lees je hier meer over. 

Uit recent onderzoek is gebleken dat een bacteriële infectie wellicht een belangrijke rol speelt. Lees hier meer over dit nieuwe onderzoek dat we hebben samengevat.

Symptomen en klachten bij coeliakie

Coeliakie kan zich overal in het lichaam uiten, zoals in de huid, gewrichten en hersenen. Iemand die ziek is door het eten van gluten kan o.a. last hebben van diarree, verstopping, gewichtsverlies of juist overgewicht. De symptomen verschillen per persoon en zijn niet altijd direct te koppelen aan het maag-darmkanaal. Denk bijvoorbeeld aan depressie, bloedarmoede en botontkalking.

Meer over klachten en risico’s op andere aandoeningen bij coeliakie lees je op de pagina symptomen van coeliakie bij volwassenen en kinderen.

Ziekteverloop

De eerste verschijnselen van coeliakie kunnen bij baby’s al optreden kort nadat ze voor het eerst glutenbevattende voeding hebben gekregen. Meestal is dat vanaf de zesde maand, als ze hun eerste broodkorst of pap op basis van tarwebloem krijgen. Maar de klachten kunnen op elke leeftijd beginnen, ook op de schoolleeftijd. Bij volwassenen kunnen de verschijnselen schijnbaar uit het niets optreden. Vaak blijkt dan dat er al jaren vage klachten waren.

Sommige mensen hebben al zo lang een beschadigde darm, dat deze niet meer kan herstellen. Dat heet ‘refractaire coeliakie’ (RCD). Een glutenvrij dieet leidt dan niet of onvoldoende tot het verdwijnen van de symptomen. Deze vorm komt voor bij 2 tot 5 procent van de coeliakiepatiënten. Het betreft doorgaans patiënten die op oudere leeftijd (boven de vijftig) worden gediagnosticeerd.

RCD van het type II is de meest ernstige verschijningsvorm, die wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van afwijkende lymfocyten (een type witte bloedcel) in de wand van de dunne darm. In rond de helft van patiënten met RCD II ontwikkelt zich uit deze afwijkende lymfocyten een kankergezwel in de dunne darm.

Behandeling van coeliakie

Van coeliakie kun je niet genezen. Coeliakie heb je dus levenslang, maar hoe eerder coeliakie wordt herkend, hoe beter de dunne darm kan herstellen. Daar is wel een strikt glutenvrij dieet voor nodig. Elk spoortje van gluten beschadigt de darm opnieuw.

De meeste mensen die coeliakie hebben, voelen zich al beter na enkele dagen glutenvrij dieet. Klachten zoals misselijkheid, diarree, moeheid en een opgeblazen gevoel verdwijnen binnen enkele weken. Soms kan het even duren voordat klachten verminderen of helemaal verdwijnen. Het duurt een aantal maanden tot jaren voordat de wand van de dunne darm volledig is hersteld.

Wanneer naar de huisarts?

Heb je vage of heftige buikklachten, diarree of juist obstipatie, een opgeblazen gevoel of vaak een bolle buik? Mogelijk ook ijzertekort of bloedarmoede of een vermoeidheid die maar niet overgaat? Of loopt je kind rond met buikpijn, eten ze moeilijk, zijn ze vaak moe en hebben ze misschien zelfs een groeiachterstand?

Als je één of meerdere van deze symptomen herkent kan dat erop duiden dat jij of je kind niet tegen gluten kan. Ga dan eerst naar je huisarts. Begin niet zelf met een glutenvrij dieet voordat een arts heeft vastgesteld of er sprake is van coeliakie. Zie ook diagnose

Uit onderzoek blijkt dat één op de tien gezinsleden (ouders, broers, zusters) van mensen met coeliakie zelf ook coeliakie heeft, veel meer dan in de algemene bevolking. Dus ook als je geen klachten hebt, maar wel familieleden met coeliakie of met klachten die op coeliakie kunnen wijzen, is het verstandig onderzoek te laten doen. 

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De huisarts kan met een simpele bloedtest vaststellen of er antistoffen tegen gluten in het bloed zitten. Is dat het geval, dan is de kans op coeliakie groot.

De antistoffen kunnen alleen worden aangetroffen als je gluten bent blijven eten! Hierbij moet je denken aan minimaal 6 weken lang gewoon glutenbevattende maaltijden en tussendoortjes. 

Zitten er antistoffen in het bloed of zijn er andere belangrijke redenen die in de richting van coeliakie wijzen, zoals aanhoudende darmklachten? Dan verwijst de huisarts je naar een maag-darm-leverspecialist (gastro-enteroloog) of een kinderarts voor een dunnedarmbiopsie.

Meer hierover lees je op de pagina 'Hoe kom ik tot de juiste diagnose?'

Coeliakie en andere ziekten

Coeliakie komt nogal eens voor in relatie met andere auto-immuunziekten zoals suikerziekte type 1 en schildklierafwijkingen. Ook lactose-intolerantie komt geregeld voor bij mensen met coeliakie. Dat geldt evenzeer voor botontkalking. Coeliakie is tevens een veel voorkomende aandoening bij mensen met het syndroom van Down, het syndroom van Turner en het syndroom van Williams.

Meer hierover lees je op de pagina 'Gerelateerde aandoeningen'

Uitgelicht

Vormen van coeliakie

Glutenallergie, -intolerantie, -sensitiviteit of coeliakie?

Lees meer over 'Glutenallergie, -intolerantie, -sensitiviteit of coeliakie?'
Symptomen en klachten

Symptomen en klachten bij coeliakie

Lees meer over 'Symptomen en klachten bij coeliakie'
Erfelijkheid

Is coeliakie erfelijk?

Lees meer over 'Is coeliakie erfelijk?'
Diagnose

Waarom is een diagnose zo belangrijk?

Lees meer over 'Waarom is een diagnose zo belangrijk?'

Uitgelicht

Gezond glutenvrij

Wat kan ik wel en wat kan ik niet eten?

Lees meer over 'Wat kan ik wel en wat kan ik niet eten?'
Veilig glutenvrij

Producten met het Crossed Grain keurmerk

Lees meer over 'Producten met het Crossed Grain keurmerk'
Productgroepen

Granen en alternatieven

Lees meer over 'Granen en alternatieven'
Gluten in non-food

Gluten in knutselmaterialen

Lees meer over 'Gluten in knutselmaterialen'

Uitgelicht

Recept van de maand

Vegetarische pastasalade

Lees meer over 'Vegetarische pastasalade'
Veelgestelde vraag

Welke broodbakmachine kan ik het beste kopen?

Lees meer over 'Welke broodbakmachine kan ik het beste kopen?'
Bakworkshop

Wil je ook glutenvrij leren bakken?

Lees meer over 'Wil je ook glutenvrij leren bakken?'
Keukeninrichting

Hoe houd je je keuken glutenvrij?

Lees meer over 'Hoe houd je je keuken glutenvrij?'

Uitgelicht

Op kamp

Goed voorbereid op kamp

Lees meer over 'Goed voorbereid op kamp'
Op de middelbare school

Glutenvrij eten als je naar de middelbare school gaat

Lees meer over 'Glutenvrij eten als je naar de middelbare school gaat'
Glutenvrij als student

Leven met kleine beurs

Lees meer over 'Leven met kleine beurs'
Veelgestelde vraag

Kan ik uit hetzelfde glas drinken van iemand die gluten heeft gegeten?

Lees meer over 'Kan ik uit hetzelfde glas drinken van iemand die gluten heeft gegeten?'